باسمه تعالي

شهر نيك آباد بين مدار 32 درجه و 16 دقيقه عرض شمالي و 52 درجه و 16 دقيقه طول جغرافيايي بين نصف النهار گرينويچ قرار دارد ودر فاصله 60 كيلومتري شرق شهر اصفهان واقع شده   و ارتفاع آن از سطح دريا ي آزاد 1565 متر مي باشد
اين شهر از شمال به بخش جلگه (شهر اژيه) و از جنوب به روستاهاي پيكان و سعادت آباد از شرق به روستاي حيدر آباد از غرب به روستاهاي آذرخواران و حسين آباد محدود است.
موقعيت تاريخي:

وجه تسمیه منطقه :

گرکویه: «گَر»به چم ستایش،نیایش وسرود است و «کوی» چم جایگاه و گرکویه یعنی سرزمین ستایش ونیایش و سرود و جایگاه پاک نهادان.

وجه تسمیه ینگ آباد : نام قدیمی و تاریخی شهر که مردم منطقه به آن ینگووا می گویند برگرفته از کلمه باستانی یانگ هو وا در فارسی باستان است.یانگ به معنای جدید ، هو یعنی هست و وا پسوند مکان است.و ینگ آباد یعنی آبادی نو.

بسیار جای تاسف دارد که این نام های تاریخی که با هویت مردم و فرهنگ و تاریخ این دیار عجین شده است تغییر کرده که جای بسی تامل دارد.امید آن داریم این نام های باستانی باری دیگر بر تارک شهر و منطقه دیده شود.

تاریخچه :

مردم این شهر از بازماندگان شهر بادگرد در دو کیلومتری شمال نیک آباد هستند که در روزگار ساسانیان از رونق خاصی برخوردار بوده است.این شهر دارای هفت گرمابه ی بزرگ و چهار دروازه و آتشکده ی بزرگ که مادر اتشکده های شهرهای منطقه به شمار میرفت وبازاری به درازای هشت کیلومتر و چندین آب انبار و آسیاب آبی و گورستانی که سنگ قبر های آن تا پیش از جنگ جهانی وجود داشت از ویژگی های این شهر بوده است . پس از حمله ی مغولان به بادگریان که تا آن زمان زرتشت بودند اندکی از مردم به یزد والباقی به شهر چاچ که امروزه کشتزاری به نام چاچی یادگار آن است در دو کیلو متری نیک اباد که شهری گبر نشین بود کوچ کردند .

در این شهرک جنگ افزار ساخته می شد و این کار تا دوران صفوی ادامه داشت.

پس از مهاجرت بادگردیان به شهرک چاچ بعد از مدتی مردمان بادگرد و چاچ اسلام اوردند و نام چاچ به امین آباد دگرگونی یافت.

پس از کوچ کردن مردم بادگرد به امین اباد آمار مردم رو به گسترش نهاد به گونه ای که زمین های کشاورزی و اب کاریز های چاچ و امین اباد دیگر پاسخ گوی مردم نبود از این رو کشاورزان در پی کندن کاریز های نوینی برامدند و بزودی کشاورزی انجا رو به گسترش نهاد . گیاه رناس که پیش از این در بادگرد به گونه ی گسترده روایی داشت در شهرک امین اباد نیز گسترش یافت این شهرک تا پایان روزگار صفوی از شهرک های آباد بود ولی روند خشکسالی ان را در نوردید به گونه ای که اندک اندک مردم انجا را رها کرده و به دژباستانی ینگووا (نیک اباد کنونی) در باختر انجا کوچ کردند امروزه کشتزار حمد آباد خاطرات این شهر را در بر دارد.

این دژ گبر نشین بود ودر کوی بالا ی نیک اباد جای داشت وبا تاخت و تاز مغول ها مردم ان به شهر های دیگر زرتشتی کوچ کردند. مردم کوچ کننده ی امین اباد به بازسازی ان پرداختند واز انجا که دژ گسترده و پهناوری بود بخش بزرگی از مردم توانستند در انجا ماندگار شوند. امار مردم ینگووا در زمان کریم خان افزایش یافت و کمبود جا برای زندگی مردم انها را بر ان داشت تا در جنوب دژ ینگووا دژ دیگری بسازند که تا به امروز نیز دیواره های و بارو های ان پابر جا است و به دژ تازه نام اور است . دژ کهنه یا ینگووا در زمان ناصرالین شاه همزمان با جنبش مردم جرقویه توسط چراغعلی خان زنگنه ویران شد وامروزه تنها بخشی از خانه های ان باقی مانده است در پیرامون این دژ دالانها و راهرو های زیر زمینی از دژ تا گورستان بر جای بوده است .نا گفته نماند که مسجدی درکوی بالا ی نیک اباد یادگارمردم امین اباد است که به تازگی متوجه شدیم این مسجد تاریخی تخریب شده است.

.یکی دیگر از باز مانده های دژ ینگووا یکی از کوره های اجر پزی انجا است که ویرانه های ان تا چند سال پیش در جنوب رودخانه ی ینگ اباد وجود داشت.

در شمال دژ تازه یخچالی بزرگی بود که در زمستان ها با بهره برداری از هرز اب های کاریز پیکان در ان یخ سازی می شد که بنا همزمان با دژ تازه ساخته شد. در زمان کریم خان اندک اندک مردمی که در دژ تازه می زیستیدند به نام های شفیع بزرگ و... انجا را رها کرده و در خاور دژ کهنه که امروزه کوی پایین نامیده می شود به ساختمان سازی پرداختند و ساختمان چهار ایوان نخستین ساختمانی بوده است که ساخته شده و امروز اثری از ان ساختمان زیبا نیست.

«هسته ی اولیه ی شهر نیک آباد بیش از 2500سال پیش در شرق محله اسلام آباد شکل گرفته است. »

توصیف استاد دکتر پاریزی از شهر بادگرد:

(بادغرد ان که باقر اباد شده و شهر هفت گرمابه بوده است چه شد که اینگونه متروک و منزوی افتاد .نمی شود در مسلمانی این قوم تردیدی کرد که مردمی که هم ولایتی سلمان پارسی باشند.)

آثار تاریخی :

قلعه تازه نیک آباد: قلعه تازه نیک آباد جرقویه ( ینگ آباد ) در جنوب شهر نیک آباد قرار دارد و بازمانده آثاری است که از بین رفته است . این قلعه که در زمان کریم خان زند در حدود سالهای 1160تا 1163 ه ق ساخته شده وهمزمان با آن یخچال بزرگی هم ساخته شد. این قلعه اکنون در جنوب شهر نیک آباد در انتهای خیابان اصلی شهر قرار دارد این قلعه شش برج بزرگ دیده بانی داشته که در حال حاضر پنج برج باقی مانده ویک برج را تبدیل به در ورودی اضافی نموده اند. در سال 1350 یک شرکت راه سازی در این قلعه اسکان گرفته ومتاسفانه کلیه ساخت وسازهای داخلی قلعه را ازبین برده است .برجها دوطبقه می باشد ودر طبقه بالایی آن دیده بانی وحفاظت از شهر انجام می شده است و برج ها دارای خانه هایی بوده است ودر شکل کلی آن دو خیابان همدیگر را قطع می کرده وشکل علامت به اضافه داشته. این قلعه دارای کوچه ها وگذر گاههایی بوده و حمام ،شترخانه، اسطبل،زندان ، میدان، زور خانه ومسجدی کوچک شبیه مسجد قدیمی باقی مانده در نیک آباد داشته است که شباهتی به مسجد شیخ لطف الله اصفهان دارد قلعه بزرگ نیک آباد امروزه تنها دارای پنج برج زیبا است در دو طبقه ودیوارهای بلند وکنگره دار ودارای حداقل چهار درب ورودی است که متاسفانه درب های بزرگ سنگی نیز داشته است و امروز جای خالی آنها احساس می شود.

خانه سرهنگ حاج اسماعیل نیک آباد جرقویه : در این شهر خانه ای با قدمت سیصد ساله وجود دارد که به نام خانه حاج اسماعیل خان سرهنگ معروف است ومساحت کلی آن حدود 2400متر مربع و دارای گذر آب قنات بوده است. این خانه درگذشته از سه بخش تشکیل شده بود و در مرکز شهر در کنار مسجدجامع وحسینیه نیک آباد و رودخانه واقع شده است . از این خانه بزرگ اکنون جز دو بخش باقی نمانده است که بخش باقی مانده دارای بهار خانه می باشد خانه بزرگ قدیمی دارای خلوت خانه ومحل پذیرایی از مهمان ها و دارای اسطبل و سرطویله برای نگهداری احشام واسب بوده است. دو اتاق پنج دری داشته و نهر آب مزرعه چاچی از وسط آن می گذشته این خانه پایگاهی بوده در مرکز شهر و مسجد جامع قدیمی وحمام در کنارش بوده است خانه هم اکنون دارای هشتی کوچک ودالان می باشد. سر درب زیبای خانه هنوز خود نمایی می کند ویاد وخاطرات گذشته را در اذهان پیران شهر زنده می کند. بر بالای دیوارها وسردرب خانه کنگره از خشت پخته قرار دارد که زیبایی خاصی به این خانه تاریخی بخشیده است . اتاق های خانه فعلی دو اتاق در جانب شمال و یک اتاق در جانب جنوب می باشد که سه در ب چوبی زیبا با شیشه های رنگی است که گویا از روسیه وآلمان در گذشته به ایران آورده می شده است . سنگ فرش حیاط خانه از آجر یا خشت می باشد خانه دارای حوض وفواره بوده است و همچنین چاه منبع آب داشته هنوز درخت مو صد ساله این خانه سالی دو بار انگورمی دهد . خانه سرهنگ حسین علی خان کفرانی ومیر پنج به اسماعیل خان وبه پسرش به ارث رسیده است. بهار خانه این خانه قدیمی مانند بادگیرهای شهر یزد فضای زیرین آنرا خنک می کند این خانه گوشواره هایی داشته ودرهای چوبی ان هنوز پابر جاست و قفل ولولا ی برنجی دارد.

از منابع تاریخی دیگر این شهر می شود به تنها بادگیر شهر ، مسجد الزهرا ی تاریخی ، بازمانده های میدان (حسینیه محله نو) ، آسیاب تاریخی شهر بادگرد ، برج تاریخی قلعه ینگووا ، ارگ باستانی دشت جهان ،مساجد تاریخی شهر ، منازل تاریخی شهر اشاره کرد.

متاسفانه بسیاری از آثار ارزشمند این شهر در دهه های 60 به این طرف تخریب شده است و تنها چند اثر تاریخی بیشتر نمانده است که همتی والا از سمت مسئولان و مردم برای حفظ آن آن لازم است.

شایان ذکر است مراسم عزاداری و تکیه شهر با قدمت 200 ساله و شیرینی مخصوص این شهر به نام حلوا سوهان نیز در حال پیوستن به فهرست ناملموس کشور هستند.



ويژگيهاي آب و هوايي شهر :
از ويژگيهاي آب و هواي اين شهر مي توان بارندگي ناچيز-درجه حرارت بالا-تسلط خشكي در فصول گرم سال را نام برد
اين عوامل تأثير مستقيمي در فقر پوشش گياهي –عدم تكامل خاك و كمبود آبهاي زير زميني را دارد.
حداكثر مطلق دماي در جه حرارت در تير ماه 42 در جه و حداقل مطلق درجه حرارت 17 درجه سانتيگراد ثبت شده است.حداكثر نم موجود بطور مطلق 83 درصد و حد اقل 13 درصد بوده است و در موقع بارندگي رطوبت به درجه اشباع مي رسد
منابع آب كشاورزي:
اين شهر بعلت كمي بارندگي از مناطق خشك و كم آب استان اصفهان است وآب مورد نياز آن از طريق سفره هاي زير زميني تأمين مي گردد

اقتصادي:
از نظر اقتصادي شهر نيك آباد از مهم ترين توليد كنندگان مرغ گوشتی در شهرستان اصفهان مي باشد بطوريكه استقرار واحد هاي مرغداري در حومه شهر بالغ بر 50 واحد مرغداري گوشتي گسترش يافته است و زير نظر شركت تعاوني مرغداران در شهر نيك آباد فعاليت مي نمايد
كارگاه هاي قالي بافي از دير باز در اين شهر بوده و خصوصا بافتن قالي ناييني همانند قاليهاي ابريشمي –پشم در پشم بدست زنان و دختران انجام ميگردد كه يكي از منابع درآمد ي شهروندان مي باشد